Archive for september, 2006

h1

Komeet SWAN aan de herfsthemel te zien

september 30, 2006

komeet Swan (C/2006 M4) De komende tijd is de komeet SWAN (C/2006 M4) met een verrekijker of kleine telescoop aan de avondhemel te zien. De helderheid zal waarschijnlijk rond magnitude 6 liggen. Er zijn al enkele komeetwaarnemers die hem met het blote oog hebben gezien, wat betekent dat de helderheid nu al ongeveer magnitude 6.5 is. Komeet SWAN schijnt qua oppervlaktehelderheid redelijk gecondenseerd te zijn en dat maakt hem makkelijk waar te nemen. SWAN werd ontdekt op opnamen die eind juni 2006 waren gemaakt door de SWAN-camera (“Solar Wind ANisotropies”) aan boord van de zonneverkenner SOHO door de Australische amateurs Michael Mattiazzo en Rob Matson. Komeet SWAN is eind september 2006 door zijn perihelium gegaan op ongeveer 0,78 AE (117 miljoen kilometer) van de zon. Pas na het perihelium wordt de komeet ook voor waarnemers op het noordelijk halfrond zichtbaar.
In oktober beweegt de komeet door de sterrenbeelden Jachthonden, Botes en Noorderkroon richting het sterrenbeeld Hercules (zie het overzichtskaartje hieronder, geldig voor de periode 2 oktober – 16 november 2006). Op 7 en 8 oktober bevindt SWAN zich minder dan 2 graden van alpha CVn, de hoofdster van het sterrenbeeld Jachthonden. Op 17 oktober staat hij op minder dan een halve graad van de ster gamma Botes. Dat kan dus een leuke herfst worden. Verrekijkers uit het vet! Bron: Nederlandse Kometenvereniging. Hier zijn ook de baangegevens van de komeet te vinden, voor de liefhebbers. Klik links op de ‘actueel waarneembare kometen’.

Advertenties
h1

Weer een camera van Hubble uitgevallen

september 29, 2006

Door de ACS gefotografeerd dubbelstelsel, de muizen Het Space Telescope Science Institute (STScI) meldt vandaag op haar website dat de Advanced Camera for Surveys (ACS) aan boord van de Hubble ruimtetelescoop op zaterdag 23 september gestopt is met werken. Een eerste analyse laat zien dat de oorzaak van het uitvallen de Hoge Resolutie Camera is. De dames en heren geleerden van Goddard Space Flight Center en het ACS Team bij STScI zijn de preciese oorzaak nu aan het uitvogelen zodat ook oplossingen kunnen worden bedacht. De andere instrumenten aan boord van Hubble, de zogenaamde WFPC2 (de The Wide Field Planetary Camera 2) en de NICMOS infrarood camera werken wel naar behoren en waarnemingen daarmee blijven gewoon doorgaan.
De ACS is eerder dit jaar ook al een keer uitgevallen. Op 26 juni meldde ik dat deze camera na plotselinge meldingen van stroomstoten van meer dan 15 volt in de CCD Electronics Box (CEB) in slaapstand was gesukkeld. En op 1 juli kwam het gelukkige bericht op dit astropodium dat de ACS weer geactiveerd was. En nu, drie maanden later, weer het (korte) bericht dat de ACS in ‘suspended mode’ is, zoals de eufemistische term luidt. Kortom, Hubble begint een beetje ouderdomskuren te vertonen. Op de foto hierboven het befaamde sterrenstelselduo, de muizen, gefotografeerd door de ACS. Zou echt jammer zijn als dit soort plaatjes niet meer geschoten kunnen worden. Bron: STScI.

h1

Cassini ontdekt tweeling-meer op Titan

september 28, 2006

Door Cassini ontdekte tweeling-meer op Titan Tijdens een nauwe passage langs Titan heeft de ruimteverkenner Cassini op deze maan van Saturnus een tweeling-meer ontdekt (zie foto). Cassini vloog op een afstand van slechts 960 km langs de maan en op radarbeelden genomen tijdens die passage werden de twee meren ontdekt. Door de koude atmosfeer van Titan, die vooral bestaat uit koolwaterstof, kunnen de meren niet uit gewoon water bestaan. Vermoedelijk bestaan ze uit methaan en ethaan. Tussen de twee meren is ook een soort van kanaal te zien, die een verbinding vormt. De foto toont een gebied van 60 bij 40 km en de meren zijn elk zo’n 20 tot 25 km doorsnede.
Het rechtermeer heeft wat lichte vlekken, wat er op duidt dat het aan het uitdrogen is door de naderende noordelijke zomer. Nou ja, zomer, ahum, het is er dan zo’n -178 graden celcius. Bron: NASA.

h1

Aarde nog nooit zo warm geweest in afgelopen 12.000 jaar

september 27, 2006

Een studie door een NASA team van klimatologen heeft laten zien dat de Aarde nog nooit zo warm is geweest in de afgelopen 12.000 jaar. Sterker nog, we zijn nog maar één graad verwijderd van de hoogste temperatuur op Aarde sinds een miljoen jaar! De resultaten van de klimatologen, die onder leiding staan van James Hansen van het Goddard Institute for Space Studies (VS), verschijnt deze maand in de Proceedings of the National Academy of Sciences. De studie laat zien dat de gemiddelde temperatuursstijging de laatste 30 jaar ongeveer 0,2 graden celcius per decennium is. De grootste temperatuursstijgingen komen voor op het Noordelijk halfrond en de stijgingen zijn groter boven land dan boven zee (zie ook het kaartje over de temperatuurverschillen in de periode 2001-2005 vergeleken met de temperaturen in de periode 1951-1980). Algemeen wordt de temperatuursstijging toegeschreven aan de uitstoot van broeikasgassen door mensen. Dat het Noordelijk halfrond een grotere temperatuursstijging heeft komt door de grote landmassa’s (Canada en Siberië), waar smeltend ijs donkere aarde doet vrijkomen en dat vergroot weer de absorbtie van zonlicht. Daardoor wordt de temperatuursstijging versneld. Boven zee is de temperatuursstijging kleiner, omdat door de circulatie van water de temperatuursverschillen worden uitgesmeerd en koude golfstromen de verwarming teniet doen. Grafiek van de temperatuursstijging op Aarde sinds 1880 Hansen’s team denkt dat de Aarde niet één graad warmer moet worden, omdat dan een kritische grens wordt overschreden. Het was tijdens het midden-Plioceen, zo’n 3 miljoen jaar geleden, dat de Aarde in z’n geheel 2 tot 3 graden warmer was dan nu, maar onbekend is welke effecten zo’n warme periode nu zou hebben. In ieder geval zal het dieren- en plantenleven wijzigen. Een artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Nature uit 2003 liet al eerder zien dat door de temperatuursstijging zo’n 1700 planten- en diersoorten met een snelheid van 6 km per decennium richting Polen opschuiven. Hansen’s studie laat een verschuiving van de klimaatzones zien die nog groter is, namelijk 40 km per decennium in de periode 1975-2005. In Dordrecht/Papendrecht hebben we dus anno 2006 het klimaat wat ze in 1996 bij de Belgische grens hadden. Ha, dat scheelt! Het KNMI kwam overigens vandaag met de mededeling dat de maand september de warmste septembermaand van de afgelopen 300 jaar was. Een bevestiging dus van die NASA-studie kan je wel zeggen. De maand juli was dit jaar ook al zo heet. Augustus week weer af in temperatuur, maar de neerslag was weer recordmakend. Kortom, het was me het zomertje wel. Bron: NASA en KNMI.

h1

Nader in beeld: het Andromedastelsel (M31)

september 26, 2006

M31 gefotografeerd door Peter Pulles Afgelopen vrijdag (22 september) hield sterrenkundevereniging Christiaan Huygens een waarneemavond voor leden. Zoals dat meestal het geval is op waarneemavonden was het bewolkt. Geen waarnemen dus, maar binnenzitten. Er is voor dat soort gevallen echter altijd een slecht weer scenario en dat hield in dat Paul een praatje hield over de herfststerrenbeelden. En van die sterrenbeelden is Andromeda en zo kwamen we al gauw te spreken over het Andromedastelsel, oftewel M31 (ook wel genoemd NGC 224, ook wel genoemd PGC 2557, ook wel genoemd UGC 454, ook wel genoemd MCG 7-2-16, ook wel genoemd CGCG 535.17, ook wel genoemd 2C 56; nee, ik sta het niet te verzinnen!). M31 is n van de meest bekende sterrenstelsels in het heelal, eentje die ook nog eens met het blote oog zichtbaar is (behalve voor de grootstedelingen onder ons, helaas). Paul zei dat dat M31 zo bijzonder maakt. Als je ‘m op een donkere avond zo ziet staan zie je een object dat 2,5 miljoen lichtjaar ver weg staat! Zo ver kan je dus kijken met je blote oog. We hadden ook nog even een discussie of M31, zo genoemd omdat het object 31 is van de lijst van Charles Messier, groter is dan onze eigen melkweg. Een kort rondje op Wikipedia heeft opgeleverd dat die discussie nog onbeslist is. Er zijn berichten dat het Melkwegstelsel meer donkere materie heeft en daarom meer massa heeft dan M31. Maar een recent onderzoek met de Spitzer ruimtetelescoop laat weer zien dat M31 wel 10 biljoen sterren (in het Engels een ‘trilion’) telt en daarom weer zwaarder is dan de melkweg. Kortom, die discussie is nog gaande. Wat wel duidelijk is dat is dat ik in het weekend weer een mooie foto van Peter Pulles ontving van ….. M31! Jazeker. Net als de vorige gepubliceerde foto van M33 (zie m’n astroblog van 17 september j.l.) gefotografeerd in Frankrijk. Peter schrijft er over: “Gefotografeerd in de Franse Provence op 23 augustus met een 80mm Doublet Fluoriet refractor van William Optics op de Gemini G41 Obs+ montering. Camera was de Hutech Canon 350D. Het betreft een serie van 12 opnamen rond 04:50 uur lokale zomertijd; 1 van 10 minuten, 1 van 5 minuten, 2 van 2 minuten en 8 van 1 minuut.” Twaalf afzonderlijke foto’s dus om uiteindelijk n resultaat te krijgen. Een hele operatie. Eh.. over operaties gesproken:

Morgen eerste gewichtsloze operatie
NRC Handelsblad berichtte vanavond dat morgen in Frankrijk in een omgebouwde Airbus A300 voor het eerst een gewichtsloze operatie zal worden verricht. Een team van Franse doktoren zal een goedaardig gezwel in de onderarm van een vrijwilliger verwijderen. De Airbus zal een paraboolvlucht maken, zodat gedurende korte tijd in het vliegtuig gewichtloosheid zal heersen. Met deze proef wil men ervaring opdoen met operaties in gewichtsloze toestand, zodat later medische operaties in de ruimte mogelijk worden. De moeilijkheid bij dit soort operaties zit hem in instrumenten die kunnen rondzweven en bloed dat ook rond kan zweven. Ik ben benieuwd hoe ze dat op gaan lossen. De patint verpakken in een grote plastic zak of zo?
Bron: NRC Handelsblad.

h1

NASA-baas in China om samenwerking te bespreken

september 25, 2006

NASA-baas griffin in gesprek met de Chinese ruimtevaartbazen De hoogste baas van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA (National Aeronautics and Space Administration), Michael Griffin, is sinds gisteren in China om daar samenwerking op het gebied van ruimtevaart te bespreken. Griffin maakt een vijfdaags werkbezoek aan China en gaat onder meer in Shanghai en Beijing praten met Chinese ruimtevaartdeskundigen. Vandaag heeft hij gesproken met de Chinese minister van wetenschap en technologie, Xu Guanhua (zie foto). Er stond ook een bezoek gepland aan een lanceerbasis in de Gobi-woestijn, maar die is om mistige redenen afgezegd. China is na Rusland en de VS het derde land ter wereld die bemande ruimtevluchten hebben georganiseerd. Griffin is uitgenodigd voor het bezoek door z’n collegabaas van de Chinese NASA (zal wel een andere naam hebben) Laiyan Sun. Mooie naam voor een ruimtevaartbaas. Griffin liet overigens weten dat de samenwerking op ruimtevaartterrein alleen civiele projecten zou behelzen en dat er van samenwerking op militair terrein geen sprake is. Het Chinese ruimtevaartprogramma wordt erg gedomineerd door de militairen, dus veel samenwerking zal er niet van de grond komen. Griffin noemde als voorbeelden van die civiele projecten klimaatbeheersing en robotverkenningen. Er zullen vast een paar mooie verklaringen worden ondertekend met veel beloften. Bron: NASA.

h1

Philosophical Transactions 2 maanden gratis online

september 24, 2006

Eerste publicatie van Newton in de Philosophical Transactions De gerenomeerde Britse Royal Society heeft zijn beroemde Philosophical Transactions (voluit de Philosophical Transactions of the Royal Society of London) voor twee maanden gratis op het internet gezet. Liefhebbers kunnen alle publicaties van het blad, vanaf de allereerste uitgave die in 1665 door Henry Oldenburg werd gepubliceerd tot het allerlaatste nummer (15 oktober 2006) bekijken. Surf daarvoor hierheen. De actie loopt tot december en daarna moeten wij stervelingen er weer voor gaan betalen. Het archief van de Royal Society bevat artikelen van beroemde geleerden zoals Edmond Halley, Michael Faraday, Albert Einstein, en Francis Crick. Zo verscheen in de Phil. Trans. 6 nr. 80 bladzijde 3075 (in 1671) voor het eerst een artikel van ene Isaac Newton, getiteld “A Letter of Mr. Isaac Newton, Professor of the Mathematicks in the University of Cambridge; Containing His New Theory about Light and Colors: Sent by the Author to the Publisher from Cambridge, Febr. 6. 1671/72; In Order to be Communicated to the R. Society” (zie figuur).
De Philosophical Transactions was het eerste tijdschrift die met peer review werkte. Ingeleverde artikelen werden door andere wetenschappers beoordeeld en na goedkeuring gepubliceerd. Peer review is tegenwoordig d manier waarop alle wetenschappelijke tijdschriften kopij beoordelen. In 1887 werden de Philosophical transactions gesplitst in twee delen: Series A (wiskunde en natuurkunde) en Series B (Biologie).
Trouwens, over peer review gesproken: op 13 juni wist ik te melden dat het andere gerenomeerde Britse vakblad Nature van start was gegaan met een zogenaamde open peerreview. Dat houdt in dat ter publicatie aangeboden artikelen eerst online worden geplaatst en dat iedereen, Jan en alleman dus, kan reageren om commentaar te geven. Die proef zou ongeveer drie maanden duren. Een blik op de kalender leert dat sinds de start van de open peer review, 5 juni 2006, al drie maanden voorbij zijn. Maar nog steeds kan er gepeert worden (eh.. is dat goed Nederlands? We zoeken het op in het witte eh… groene boekje;-)) en dat is allemaal hier te bekijken. Er staat ook een astronomisch artikel op: “Two-photon absorption by H2 molecules: the likely origin of the 2175A astronomical extinction band” van P. Sorokin en G. Glownia. Ik weet niet hoe lang het nog gaat duren, maar Astrobloggers met peer-bloed in hun aderen: surf naar deze open peerreview-site!
Nou we het toch hebben over het online plaatsen van vakbladen en artikelen: sinds kort kan je ook proefschriften in Nederland online bekijken en wel hierzo. Je hoeft je dus nooit meer te vervelen als de krant uit is!