h1

Veelvraten in de centra van sterrenstelsels

juni 22, 2006

Illustratie van een superzwaar zwart gat
Al lang wordt vermoed dat er in de centra van sterrenstelsels supermassieve zwarte gaten voorkomen met massa’s van enkele miljoenen tot enkele miljarden zonsmassa’s. Die gigantische zwarte gaten trekken door hun gravitatiekracht alles aan wat zich in hun omgeving bevindt en dat zijn in de meeste gevallen ‘gewone’ objecten, zoals interstellair gas en stof, sterren en planeten. Maar in bijzondere gevallen zullen er ook ‘compacte objecten’ in het supermassieve zwart gat vallen, zoals neutronensterren, witte dwergen en ‘reguliere’ stellaire zwarte gaten. Die laatste categorie zwarte gaten zijn het eindresultaat van het kortstondige maar hevige leven van zeer zware sterren. Als deze compacte objecten in zo’n alles opslurpende veelvraat in de centra van een sterrenstelsel valt zal het resultaat een gigantische hoeveelheid energie zijn die in de vorm van straling Ťn gravitatiegolven vrijkomt. Die gravitatiegolven zijn feitelijk rimpels in de ruimte, veroorzaakt door de catastrofale botsing van de twee objecten. Die gravitatiegolven zijn op dit moment nog niet waargenomen (al zijn er wel vele pogingen gaande), maar astronomen verwachten dat dat in 2015 anders zal zijn. Dan gaat namelijk de zogenaamde Laser Interferometer Space Antenna (LISA) van start. LISA zijn drie satellieten die naar een positie rondom de Aarde vliegen waar ze samen een gelijkzijdige driehoek zullen vormen met zijden van 5 miljoen km. De drie LISA-satellieten zullen de gravitatiegolven wel kunnen detecteren omdat de afstanden tussen de drie satellieten door de gravitatiegolven eventjes miniem zullen wijzigen. LISA zal de golven opmerken, maar zal door driehoeksmeting ook de richting kunnen bepalen waar ze vandaan komen.
Hoe vaak zal LISA de gravitatievolven die het gevolg zijn van de botsing van compacte objecten met supermassieve zwarte gaten detecteren? Dat is uiteraard door astronomen uitgerekend en ze komen uit op ongeveer negen gevallen per jaar. Dat aantal is weer gebaseerd op hoeveel botsingen van bovenstaand type er zullen plaatsvinden, dus los van de vraag hoeveel LISA er daarvan detecteert. Astronomen die horen tot het zogenaamde Cote díAzur team hebben hun computers losgelaten op supermassieve zwarte gaten tot 200.000 zonsmassa’s en daaruit kwamen de volgende botsings-statistieken naar voren:

  • per jaar vallen 274 stellaire zwarte gaten in
  • en 194 neutronensterren
  • en tenslotte 111 witte dwergen

Bij elkaar dus zo’n 579 jaarlijkse invallen. Vreemd genoeg zullen de ‘lichte’ supemassieve zwarte gaten meer botsingen meemaken dan de echt zware jongens, die miljoenen of miljarden zosmassa’s zwaar zijn. Die laatste categorie heeft namelijk ‘zijn straatje al schoongeveegd’ (ahum, da’s mijn beeldspraak), d.w.z. de meeste massa in de buurt van het zwarte gat is al opgeslurpt. Lichtere supermassieve zwarte gaten hebben nog veel ‘rondslingerend’ afval in hun buurt. Wie het hele verhaal van dat Cote d’Azur team op z’n gemak wil nalezen kan hier terecht. Zo, genoeg gepraat. Nu snel kijken naar KroatiŽ-AustraliŽ. Hiddink zet ‘m op!

Bron: Universe Today.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: