h1

Amateurs ontdekken voor ‘t eerst exoplaneet

mei 21, 2006

Impressie van de planeet XO-1b die langs de ster XO-1 trektEen internationaal team van professionele en amateur-sterrenkundigen is er in geslaagd om met eenvoudige instrumenten een planeet te ontdekken bij een ster op een afstand van 600 lichtjaren. Het team, dat onder leiding staat van Peter McCullough van het Space Telescope Science Institute in Baltimore (VS), telt vier amateurs uit Noord-Amerika en Europa. Met behulp van de zogenaamde XO-telescoop, welke bestaat uit twee 200 mm-telelenzen, en die van afstand bestuurbaar is, heeft McCullough’s team de exoplaneet ontdekt. De methode die gehanteerd werd om de planeet te ontdekken was de zogenaamde ‘transitie-methode’. Hierbij wordt van vele sterren het licht in de gaten gehouden en wordt gekeken of er niet een dipje in de lichtsterkte plaatsvind. Als een donkere planeet namelijk voorbij het steroppervlak trekt, in de kijkrichting van de Aarde, dan zal de lichtsterkte van de ster iets afnemen. In het sterrenbeeld Noorderkroon (Corona Borealis) zag het team op deze wijze de ster XO-1 twee procent in helderheid afnemen. Nader onderzoek bracht ‘aan het licht’ (what’s in a name) dat het gaat om een Jupiter-achtige planeet die in vier dagen tijd een baantje om de ster draait. De planeet werd door het team XO-1b genoemd. Van de inmiddels 180 bekende exploplaneten is dit de tiende die met de transitie-methode is ontdekt en het is de allereerste die mede met behulp van amateurs is ontdekt.
We zijn de laatste tijd als amateur-sterrenkundigen aardig op dreef:

  • In het kader van de Academische Jaarprijs heeft het team van de Universiteit van Amsterdam het plan om gammastralers waar te nemen met behulp van amateur-astronomen. Let op: 1 juni a.s. vindt de bekendmaking plaats van de Academische Jaarprijs, € 100.000,- groot.
  • met behulp van webcams kunnen amateur-astronomen al plaatjes schieten die beter zijn dan wat enkele jaren terug door professionele telescopen werd geproduceerd. Afgelopen vrijdag liet John Sussenbach daar in zijn voordracht voor Christiaan Huygens voorbeelden van zien.
  • Nu dus de ontdekking van een exoplaneet door een team waar ook amateurs deel van uitmaken.

So, what’s next? Waartoe zijn amateur-sterrenkundigen nog meer in staat? Roept u maar!

Bron: Hubblesite.

Advertenties

No comments yet

  1. […] De laatste Astroblogs waren allemaal zo’n beetje terugblikken in de geschiedenis van de sterrenkunde. Nu even een vooruitblik naar de nabije toekomst. Op 21 december a.s. wordt namelijk door de Europese ruimtevaartorganisatie ESA de COROT-satelliet gelanceerd. Met die satelliet start de eerste ruimtemissie die volledig is gewijd aan het onderzoek naar exoplaneten. COROT (hetgeen na lang zoeken blijkt te staan voor “Convection Rotation and planetary Transits”) moet tijdens zijn twee jaar durende missie het aantal gevonden exoplaneten drastisch vergroten. En bovendien de eerste rotsachtige planeten waarnemen, misschien wel met slechts een paar keer de massa van onze aarde. In feite zijn er twee manieren om planeten bij andere sterren te ontdekken. De oudste methode dateert al van 1995, toen Michel Mayor en Didier Quelozbij een ster in Pegasus een lichte schommeling in de lokatie van de ster zagen. Die schommeling was het gevolg van een zware Jupiterachtige planeet die om de ster draaide en die door z’n zwaartekracht de ster een beetje deed wiebelen. Die schommeling kunnen sterrenkundigen weer meten door de spectraallijnen in het sterlicht in de gaten te houden: bewegen ze naar het rode gedeelte dan beweegt de ster iets van ons af en gaat ‘ie naar het blauwe gedeelte dan komt de ster iets naar ons toe. COROT maakt gebruik van de andere methode om exoplaneten te vinden: daarbij kijkt men naar het licht van de ster. Deze zal namelijk in helderheid schommelen als de donkere begeleider tussen de Aarde en de ster in komt (zie afbeelding). COROT is ontworpen om het silhouette van exoplaneten op te sporen. Hij zoekt naar kleine dips in het sterrenlicht, veroorzaakt door een passerende planeet. Deze methode is trouwens niet enkel voorbehouden aan de heren en dames professionals, want enkele keren hebben ook amateurs op deze wijze al exoplaneten ontdekt. Zie o.a.m’n astroblogs van 21 meivan9 september hierover. COROT is eigenlijk een voorloper van een satelliet die nog veel geavanceerder zal zijn en aardachtige exoplaneten moet kunnen zien: de Kepler-missie van de NASA. Die zal volgens verwachting in oktober 2008 worden gelanceerd. COROTwordt in staat geacht omexoplaneten te zien die enkele keren zo zwaar als de Aarde zijn. Kortom, de 21e december staat ons weer een leuke missie te wachten. Mmmmm, da’s wel zo’n beetje tegen kersttijd en ik kan mij vaag herinneren dat ruimtemissies die tegen die tijd werdengelanceerd niet echt succesvol waren. Kennen we nog het drama van de Beagle 2, die kerst 2003 op Mars zou landen? Oeps!Bron: ESA. […]



Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: